नेपाल सम्वत् ११४६, यंलाथ्वः १२, द्वादशी (७ असोज २०८३, २३ सेप्टेम्वर, २०२६) बुधबार, बाँपिझ्याला । चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङ ११ वर्षपछि पहिलोपटक संयुक्त राज्य अमेरिकाको राजकीय भ्रमणमा जाँदैछन्। अमेरिकासँग उनको सम्बन्ध अहिले विश्वव्यापी प्रभाव, व्यापार, प्रविधि र सुरक्षासम्बन्धी प्रतिस्पर्धाले प्रभावित भए पनि अमेरिकासँग उनको पहिलो परिचय भने चार दशकअघि नै भएको थियो।

करिब चार दशकअघि सी चीनको उत्तरी क्षेत्रमा काउन्टी अधिकारीका रूपमा कार्यरत थिए। त्यसबेला तथ्य संकलन अभियानअन्तर्गत उनले अमेरिकाको मध्यपश्चिम क्षेत्रको भ्रमण गरेका थिए। उनले आइअवामा केही दिन कृषि प्रणालीबारे अध्ययन गर्नुका साथै खेतीयोग्य क्षेत्रको भ्रमण गरेका थिए।

त्यही क्रममा उनी स्थानीय एक परिवारसँग होमस्टेमा बसेका थिए। आइअवाका तत्कालीन गभर्नर टेरी ब्रान्स्टेडसँग उनको भेट र सम्बन्धबारे चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमले समेत चर्चा गरेका थिए। ब्रान्स्टेड पछि डोनाल्ड ट्रम्पको कार्यकालमा चीनका लागि अमेरिकी राजदूत बने।

सुविधासम्पन्न परिवारदेखि ग्रामीण जीवनसम्म

सी जिन्पिङ सन् १९५३ मा बेइजिङमा जन्मिएका हुन्। उनका पिता सी जोङ्सिन चिनियाँ कम्युनिस्ट क्रान्तिकारी तथा वरिष्ठ नेता थिए र उपप्रधानमन्त्रीसम्म बनेका थिए। बाल्यकालमा सीले विशेष सुविधासहितको जीवन बिताएका थिए।

तर सांस्कृतिक क्रान्तिका क्रममा उनका परिवारमाथि राजनीतिक दबाब बढ्यो। उनका पितालाई पार्टीविरोधी गतिविधिमा संलग्न भएको आरोप लगाउँदै पदबाट हटाइयो र श्रम गर्न बाध्य पारियो।

१५ वर्षको उमेरमा सीलाई ग्रामीण क्षेत्रमा पठाइयो। उनले शाङ्शी प्रान्तको दुर्गम लिअङ्जिआ गाउँमा करिब सात वर्ष बिताए। त्यहाँ उनले खेती गर्ने, मल बोक्ने र खाल्डो खन्नेजस्ता काम गरे। पछि उनले उक्त समयलाई आफ्नो जीवनको महत्वपूर्ण अनुभवका रूपमा वर्णन गरेका थिए।

स्थानीय अधिकारीदेखि सर्वोच्च नेतृत्वसम्म

२२ वर्षको उमेरमा सीले चिङ्ख्वा विश्वविद्यालयमा केमिकल इन्जिनियरिङ अध्ययन गर्न गाउँ छाडे। अध्ययनपछि उनले फुजियान र जजीआङ प्रान्तमा स्थानीय अधिकारीका रूपमा काम गरे। त्यही क्रममा पार्टीभित्र उनको राजनीतिक सम्बन्ध विस्तार हुँदै गयो।

सन् २००७ मा उनी छोटो समयका लागि शाङ्घाईको पार्टी प्रमुख बने। त्यसपछि उनी चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको नीतिनिर्माण गर्ने स्थायी समितिमा पुगे। पाँच वर्षपछि सन् २०१२ मा उनी पार्टीको सर्वोच्च नेता बने।

त्यसयता सीले चीनको घरेलु राजनीति, अर्थतन्त्र तथा विदेश नीतिमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गरेका छन्। उनको नेतृत्वमा चीनले ‘बेल्ट एन्ड रोड इनिशटिभ’मार्फत विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा आफ्नो आर्थिक तथा कूटनीतिक उपस्थिति विस्तार गरेको छ।

ताइवानदेखि दक्षिण चीन सागरसम्म तनाव

सीको नेतृत्वमा चीन र अमेरिका तथा अन्य केही प्रमुख शक्तिबीच विभिन्न विषयमा तनाव बढेको छ। दक्षिण चीन सागर, ताइवान, व्यापार, प्रविधि तथा सुरक्षा मुख्य विवादका क्षेत्र बनेका छन्।

चीनभित्र शिन्जियाङ, तिब्बत र हङ्कङमा सुरक्षा तथा राजनीतिक नियन्त्रणसम्बन्धी नीतिहरू थप कडा बनाइएको छ। चिनियाँ अधिकारी तथा समर्थकहरूले ती कदमलाई स्थिरता र सुरक्षासँग जोड्ने गरेका छन् भने आलोचकहरूले नागरिक स्वतन्त्रतामा असर परेको बताउँदै आएका छन्।

सीले आफ्नो नाममा ‘नयाँ युगका लागि चिनियाँ विशेषताको समाजवादसहितको जिन्पिङ विचारधारा’लाई पार्टीको आधिकारिक वैचारिक आधारमा स्थापित गरेका छन्। राष्ट्रपतिको कार्यकालसम्बन्धी संवैधानिक सीमा हटाइएपछि उनी दुई कार्यकालभन्दा लामो समय राष्ट्रपतिको पदमा रहने बाटोसमेत खुलेको छ।

अमेरिका, रुस र भारतसँग फरक सम्बन्ध

रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग सीको लामो समयदेखि निकट सम्बन्ध रहँदै आएको छ। दुई नेताबीच सी सत्तामा आएयता पटक–पटक उच्चस्तरीय भेटवार्ता भएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग भने व्यापार, प्रविधि र अन्य विषयमा मतभेदका बाबजुद व्यक्तिगत संवाद कायम रहेको छ। भारतसँगको सम्बन्धमा पनि सुरुमा उच्चस्तरीय व्यक्तिगत कूटनीति देखिए पनि सन् २०२० को सीमावर्ती झडपपछि दुई देशबीचको सम्बन्धमा तनाव बढेको छ।

चार दशकअघि आइअवाका कृषिफार्ममा कृषि प्रणालीबारे जानकारी लिन पुगेका सी अहिले चीनको सर्वोच्च नेतृत्वमा छन्। अमेरिकाको आगामी भ्रमणले त्यसबेलाका एक कनिष्ठ चिनियाँ अधिकारी र अहिलेका चिनियाँ राष्ट्रपतिबीचको चार दशक लामो राजनीतिक यात्राको एउटा फरक तस्वीर प्रस्तुत गर्नेछ।