नेपाल सम्वत् ११४७, कौलाथ्वः ८ अष्ठमी, (२ कार्तिक २०८३, १९ अक्टोबर, २०२६) सोमबार, बाँपिझ्याला । दोलखा शहर भीमेश्वर नगरको ऐतिहासिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको प्रसिद्ध खड्ग जात्रा सञ्चालनमा देखिएको अन्योल हटेको छ। यस वर्ष पिङ्गल टोलबाट गुठीको पालो परेका गुठियार डा. रमेश प्रधानले जात्रामा सहभागी हुन कुनै समस्या नरहेको स्पष्ट पार्नुभएको छ।

यसअघि गुठियारहरूबीच आवश्यक समन्वय र जानकारीको अभावका कारण खड्ग जात्रा प्रभावित हुन सक्ने भन्दै पिङ्गल टोलका गुठियारहरूले वडा कार्यालयमा निवेदन दिएका थिए। उक्त विषयमा बाँपिझ्याला डटकम मा समाचार प्रकाशित भएपछि काठमाडौँमा रहँदै आउनुभएका डा. प्रधानले चासो देखाउँदै दोलखा र काठमाडौँमा रहेका आफ्ना दाजुभाइसँग समन्वय गर्नुभएको हो।

डा. प्रधानका अनुसार उहाँ कामको सिलसिलामा लामो समयदेखि दोलखाबाहिर रहँदै आउनुभएको थियो। गुठीको पालो कसरी निर्धारण हुन्छ, जात्रामा सहभागी हुँदा पूरा गर्नुपर्ने धार्मिक तथा सांस्कृतिक विधि के–के हुन् र त्यसका लागि कसरी तयारी गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा उहाँलाई पर्याप्त जानकारी थिएन।

यस वर्ष आफ्नो पालो परेको विषयमा समेत समयमै जानकारी नपाएको उहाँले बताउनुभएको छ। सञ्चारमाध्यममा समाचार प्रकाशित भएपछि मात्र आफूले यसबारे जानकारी पाएको र त्यसलगत्तै काठमाडौँ तथा दोलखामा रहेका दाजुभाइसँग छलफल तथा समन्वय अघि बढाएको उहाँको भनाइ छ।

डा. प्रधानले भन्नुभयो, “हामीलाई यस विषयमा पहिले पर्याप्त जानकारी नभए पनि अब परम्परा जोगाउन र खड्ग जात्रामा सहभागी हुन कुनै कठिनाइ छैन। यस वर्षको खड्ग जात्रामा सहभागी हुन आवश्यक पूजाको तयारीका विषयमा हाम्रा दाजुभाइबीच आपसी सहकार्य र सहमति भइसकेको छ।”

खड्ग जात्रा दोलखाको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा महत्वपूर्ण मानिन्छ। पुस्तौँदेखि चल्दै आएको यस परम्पराको निरन्तरता कायम राख्न गुठियारहरूको सक्रिय सहभागिता, आपसी समन्वय र धार्मिक विधिको पालना आवश्यक हुन्छ। त्यसैले जात्राको जिम्मेवारी पाएका गुठियारहरूबीच समयमै सूचना आदानप्रदान र आवश्यक तयारी हुनुपर्नेमा स्थानीय संस्कृतिप्रेमीहरूको जोड रहँदै आएको छ।

डा. प्रधानले आगामी दिनमा गुठीको पालो, जात्रासँग सम्बन्धित जिम्मेवारी तथा धार्मिक विधिबारे स्पष्ट जानकारी र अग्रिम सूचना प्राप्त भएमा तयारी गर्न सहज हुने धारणा पनि व्यक्त गर्नुभएको छ। उहाँका अनुसार परम्परालाई निरन्तरता दिन गुठियारहरू तयार रहेकाले आपसी समझदारी र सहकार्यका आधारमा जात्रासम्बन्धी कार्य अघि बढाउन सकिनेछ।

यसअघि समन्वयको अभावका कारण जात्रा सञ्चालनमा समस्या आउन सक्ने आशङ्का व्यक्त गर्दै वडा कार्यालयमा निवेदन दिइएको विषयले स्थानीयस्तरमा चासो बढाएको थियो। सञ्चारमाध्यममा समाचार सार्वजनिक भएपछि सम्बन्धित गुठियारले चासो देखाउनुका साथै परिवारका सदस्यहरूसँग समन्वय गरेर जात्रामा सहभागी हुन तयार रहेको स्पष्ट पार्नुभएको हो।

यस घटनाले ऐतिहासिक जात्रा तथा सांस्कृतिक परम्पराको संरक्षणमा समयमै सूचना प्रवाह, गुठियारबीचको समन्वय र सञ्चारमाध्यमको भूमिकाको महत्वलाई समेत उजागर गरेको छ।

गुठीको पालो परेका गुठियार नै जात्रामा सहभागी हुन तयार रहेको र पूजाको तयारीका विषयमा आपसी सहमति भइसकेको जानकारीसँगै यस वर्षको खड्ग जात्रा सञ्चालनमा देखिएको अन्योल हटेको छ। दोलखाको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक धरोहरका रूपमा रहेको खड्ग जात्रालाई निरन्तरता दिन सम्बन्धित सबै पक्षबीच समन्वय र सहकार्य कायम रहने अपेक्षा गरिएको छ।